fbpx

Do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów wpisany został projekt ustawy, który zakłada uregulowanie kwestii uprawnień pracodawców do kontroli trzeźwości pracowników. Ustawa znacząco zmieni obowiązujące obecnie regulacje, w związku z czym zachęcamy do zapoznania się z jej założeniami.

 

Obecne regulacje

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami pracodawca nie może samodzielnie prowadzić kontroli stanu trzeźwości pracowników, o czym przesądza art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Stan trzeźwości pracownika można sprawdzać tylko wtedy gdy łącznie spełnione są dwa warunki:

1)     badanie odbywa się na żądanie kierownika zakładu pracy lub osoby przez niego upoważnionej i dotyczy pracownika, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że spożywał alkohol w czasie pracy lub stawił się do niej w stanie po użyciu alkoholu;

2)     badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego (np. policja).

 

Obecnie przepisy wykluczają więc wyrywkowe czy prewencyjne badanie pracowników alkomatem. Warto jednak zwrócić uwagę, że gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy, kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek niedopuszczenia takiej osoby do pracy. W takiej sytuacji pracodawca w ogóle nie musi np. wzywać policji, by ta zbadała alkomatem pracownika. Już tylko uzasadnione podejrzenie, że dana osoba jest pod wpływem alkoholu jest wystarczające, by nie dopuścić jej do pracy (m.in. w takiej sytuacji badanie alkomatem może zostać zainicjowane przez pracownika, który będzie chciał odsunąć od siebie zarzuty).

Problem badania trzeźwości pracowników był również przedmiotem analizy Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO). W ocenie UODO nie ma obecnie podstawy prawnej, która umożliwiłaby pracodawcy samodzielną kontrolę pracownika alkomatem. Według UODO nie można traktować badania stanu trzeźwości pracowników m.in. jako formy monitorowania pracy pracowników, o której mowa w art. 223 § 4 Kodeksu Pracy, czy działania niezbędnego dla zapewnienia ogółowi pracowników bezpiecznych lub higienicznych warunków pracy.

 

Zmiana przepisów - założenia

Projektowane zmiany mają przede wszystkim dać pracodawcy podstawę prawną do przeprowadzania prewencyjnych i wyrywkowych kontroli pracowników na obecność alkoholu lub środków działających podobnie jak alkohol w ich organizmach. Dodatkowo zmiany mają objąć nieuregulowaną obecnie kwestię braku podstawy prawnej do przeprowadzania badań pracowników na obecność narkotyków w ich organizmach.

Zgodnie z opublikowanym założeniami projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks Pracy oraz ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi uregulowane mają zostać następujące kwestie:

1) określone zostaną podstawy prawne umożliwiające pracodawcy wprowadzenie – ze względu na określony prawem cel – wyrywkowych kontroli trzeźwości pracowników lub kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu w ich organizmach, a także określone zostaną zasady przeprowadzania takich kontroli;

2) w zakresie obowiązku pracodawcy niedopuszczenia pracownika do wykonywania pracy:

  1. a) utrzymana zostanie obecna regulacja dotycząca przypadku uzasadnionego podejrzenia, że pracownik stawił się w pracy w stanie po użyciu alkoholu lub spożywał alkohol w czasie pracy,
  2. b) wprowadzona zostanie regulacja nakładająca na pracodawcę taki obowiązek w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu lub zażywał taki środek w czasie pracy, oraz gdy prewencyjna kontrola trzeźwości wykaże obecność alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie pracownika;

3) określone zostaną podstawy prawne do przeprowadzania badania w celu ustalenia obecności alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie pracownika przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego;

4) uzupełniony zostanie katalog przesłanek uzasadniających nałożenie na pracownika kary upomnienia, kary nagany lub kary pieniężnej o przypadki stawienia się do pracy w stanie po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu lub zażywanie takiego środka w czasie pracy.

 

Powyższe zmiany mają również mieć odpowiednie zastosowanie do pracodawców organizujących pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osoby prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą. Regulacje omówione powyżej mają zostać wprowadzone bezpośrednio do Kodeksu Pracy a art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zostanie uchylony. Planowany termin przyjęcia projektu ww. ustawy to III kwartał 2021 r.

 

Link do założeń:

https://archiwum.bip.kprm.gov.pl/kpr/form/r17759899,Projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-Kodeks-pracy-oraz-ustawy-o-wychowaniu-w-trzezwos.html